Kalveropfok een kostenpost? Een achterblijvende vaars kost u meer 

De periode van kalf tot vaars voelt vaak als een lange, kostbare periode waar nog niks voor terugkomt. Steeds meer onderzoek laat zien dat kalverhuisvesting daarbij een veel grotere rol speelt dan vroeger werd gedacht. Het gaat allang niet meer alleen om “een plekje om te liggen”, maar om de vraag: krijgt dit kalf hier de kans om uit te groeien tot een gezonde, sterke en productieve melkkoe?  

In de eerste weken groeit een kalf het hardst en is het jonge dier het meest gevoelig voor voeding, huisvesting en verzorging. Alles wat u dan goed regelt, verdient u later terug. In dit artikel nemen we u mee langs vier bouwstenen waar uw kalverstal een directe invloed op heeft: weerstand en gezondheid, bot- en spierontwikkeling, pensontwikkeling en de aanleg van het uierweefsel. 

Weerstand en gezondheid: een kalf dat zich veilig voelt, wordt minder snel ziek 

Na de biestperiode moet het kalf het zelf doen, zijn eigen weerstand opbouwen. En juist dan reageert het kalf extra gevoelig op alles wat er in zijn omgeving gebeurt. Staat een kalf in de tocht, op een nat ligbed of een onrustige plek in de stal? Dan ervaart het dier stress. Het lichaam maakt meer stresshormonen aan, de weerstand zakt en daarmee stijgt de kans op diarree en longproblemen.  

Andersom zien we in onderzoeken dat kalveren die in een comfortabel strobed liggen, frisse lucht hebben, droog en schoon gehuisvest zijn en sociaal contact kunnen hebben, minder stress ervaren. Ze blijven alerter, drinken beter, worden minder vaak ziek en reageren beter op vaccinaties. Duo-huisvesting of kleine groepen geven rust. Een kalf is niet alleen, maar ook niet verloren in een grote groep. Het voelt zich veilig en dat zie je terug in de gezondheid van het jonge dier. Belangrijk om te onthouden: .

Bot- en spierontwikkeling: ruimte om te spelen resulteert in sterk beenwerk 

Wie zijn kalveren houdt in een ruime omgeving, weet hoe de jonge dieren samen kunnen dansen in het hok. Die speelsheid is niet alleen een mooi gezicht, maar belangrijk voor de ontwikkeling van het skelet en de spieren. Door te bewegen worden botten en gewrichten sterker belast, groeien spieren beter en ontwikkelt het kalf een gezonde motoriek. In tegenstelling tot de beperkte bewegingsruimte in individuele boxen waar het dier enkel kan opstaan en liggen.  

Ook onderzoek laat zien dat kalveren in duo- of groepshuisvesting actiever zijn en rond spenen vaak beter blijven groeien. Ze hebben minder last van een groeidip, omdat ze zich beter aanpassen aan veranderingen in voeding en management. Een sterke bot- en spierontwikkeling betaalt zich later terug. Vaarzen die als kalf de ruimte hadden, zijn vaak steviger gebouwd, komen gezond door de opfok heen en starten fitter aan hun eerste lactatie.  

Pensontwikkeling: stel de motor nu af voor optimale ruwvoerbenutting later 

Wat een kalf in de eerste levensmaanden aan krachtvoer, water en ruwvoer opneemt, bepaalt voor een groot deel hoe efficiënt het dier later met ruwvoer omgaat. Hoe eerder en beter een kalf begint te vreten, hoe sneller de penswand en de penspapillen zich ontwikkelen. Daar speelt huisvesting een grote rol in: in een omgeving waar het kalf zich prettig voelt, is het nieuwsgieriger naar voer. Ook leren kalveren in duo’s of kleine groepen van elkaar: staat één kalf aan het voerhek, dan volgt de ander vaak vanzelf.  

Is het klimaat niet optimaal, staat het kalf in de tocht of heeft het last van diarree of hoesten, dan gaat de voeropname achteruit en blijft de pensontwikkeling achter. Energie die naar het immuunsysteem moet, kan niet naar groei en orgaanontwikkeling. Een comfortabele, droge en rustige huisvesting zorgt er dus indirect voor dat de pens zich optimaal kan ontwikkelen, waardoor het kalf ook na spenen beter doorgroeit. 

Aanleg van het uierweefsel: de melkfabriek van de koe 

Een minder zichtbaar, maar minstens zo belangrijk proces is de ontwikkeling van de uier bij vaarskalveren. Wetenschappelijk onderzoek toont aan dat vaarskalveren die in de jeugd meer melkklierweefsel (parenchym) ontwikkelen, later meer melk produceren. Dat komt doordat dit weefsel de “melkfabriek” vormt: hoe groter en beter ontwikkeld die fabriek is, hoe hoger de productiecapaciteit. 

Figuur 1 In deze afbeelding ziet u het verschil in melkklierweefsel ontwikkeling van een beperkt ontwikkeld (A) en sterker ontwikkeld (B) kalf. Het lichtbruine weefsel binnen de stippellijn geeft het aandeel parenchym (melk producerend weefsel) aan. Bron: https://bonndoc.ulb.uni-bonn.de/xmlui/bitstream/handle/20.500.11811/9676/6563.pdf?sequence=1&isAllowed=y  

Hierin ziet u hoe alles samenkomt: een kalf dat gezond is, een goed immuunsysteem heeft, actief is en een goed werkende pens ontwikkelt, groeit gelijkmatiger en harder en bouwt daarmee meer melkklierweefsel op. Dit is bepalend voor waar het uiteindelijk om draait: 

Twijfels over kalverhuisvesting? Wij denken met u mee 

Bij veehouders leven vaak dezelfde vragen. Eén van de meest gehoorde is: “Krijg ik met groepshuisvesting niet juist meer ziekte?” De ervaring uit het verleden, toen grotere groepen soms in slecht geventileerde ruimtes stonden, speelt daarin mee. Recente onderzoeken laten echter zien dat kleine, stabiele groepjes of paarsystemen, met voldoende ruimte en goed klimaat, minstens zo gezond zijn als individuele huisvesting. Het verschil zit niet in het aantal dieren per hok, maar in hygiëne, klimaat en management. 

Een andere vraag is: “Verdient de investering in betere kalverhuisvesting zich wel terug?” Wie alleen naar de kosten van een nieuw verblijf kijkt, kan daar aan twijfelen. Maar zodra u meeneemt dat deze investering kan leiden tot minder uitval, minder antibiotica, minder arbeid aan zieke dieren, en later tot efficiëntere vaarzen met meer melk, wordt het plaatje snel anders. De eerste winst ziet u al binnen een jaar in groei en gezondheid van uw kalveren, maar de grootste winst blijkt later in de koeienstal zodra de liters in de tank komen en de dieren het langer volhouden. 

Bij Topcalf begrijpen we uw zorgen rond de kalveropfok. Samen met onze dealers creëren we een optimale leefomgeving voor uw kalveren, zodat uw koeien later beter presteren en langer meegaan. Neem contact op voor meer informatie.