24-uursmetingen tonen het belang van ritme voor herkauwen, groei en gezondheid

Het dag-nachtritme van kalveren in beeld

De metingen laten een logisch maar belangrijk patroon zien. Overdag zijn kalveren actiever. Ze staan vaker op, bezoeken het voerhek en reageren duidelijk op vaste voermomenten. Rond deze momenten ontstaan zichtbare pieken in activiteit en voeropname.
Wanneer de avond valt, verandert het beeld. Kalveren gaan langer liggen en tegelijkertijd stijgt de herkauwactiviteit. Het voer dat overdag is opgenomen, wordt in de nacht verwerkt. Het natuurlijke ritme bij kalveren wordt hier duidelijk zichtbaar, zie figuur 1.

Figuur 1 Herkauwactiviteit in relatie tot voerbezoeken gedurende de dag. De voerverstrekking om 07:00 uur en 16:30 uur resulteert in duidelijke pieken in voerbezoeken. In de daaropvolgende periode stijgt de herkauwactiviteit, wat duidt op actieve pensverwerking tussen de voerbeurten

Hoe ondersteunt het herkauwen de pensontwikkeling?

Herkauwen is belangrijk voor een goed werkende pens. Wanneer een kalf (of koe) herkauwt, maakt het speeksel aan. Dat speeksel helpt om de pens stabiel te houden en verzuring te voorkomen. Zo wordt het opgenomen voer optimaal benut en wordt de pensontwikkeling ondersteund.
Na de laatste voerbeurt zie je de herkauwactiviteit duidelijk toenemen. Nachtelijke rust ondersteunt dus direct de groei van het kalf. Wie de rust verstoort, beïnvloedt ook de verwerking van het voer.

Vaste voertijden bepalen het ritme bij kalveren

Uit de metingen blijkt hoe sterk kalveren reageren op vaste voermomenten. Zodra het tijd is om te voeren, komen ze in beweging. Ze staan op, gaan naar het voerhek en worden actiever. Dat is precies wat je in de stal ook ziet.
Na het eten volgt meestal een rustige periode. Kalveren gaan liggen en beginnen te herkauwen. Eerst eten, daarna verwerken — dat is het natuurlijke dagritme van kalveren.
Daarmee wordt duidelijk dat u met vaste voertijden het ritme bij kalveren stuurt. Wanneer de tijden dagelijks wisselen, zie je vaker onrust in de groep. Kalveren staan vaker op, rusten korter en herkauwen minder regelmatig. Een vast ritme zorgt voor rust en stabiliteit in de stal.

Praktijkervaring bevestigt: afwijking van ritme geeft stress

Adriaan Beulens, veearts bij Diergeneeskundig Centrum Midden Salland, benadrukt het belang van voorspelbaarheid voor jonge kalveren. “Een kalf leeft op verwachting. Wanneer je structureel afwijkt van het vaste patroon, ervaart het kalf stress. En stress verhoogt de kans op gezondheidsproblemen, waaronder diarree.”
Vooral op grotere melkveebedrijven, waar veel kalveren achter elkaar gevoerd worden, speelt dit een belangrijke rol. Niet alleen het tijdstip van voeren is hier van belang, maar ook de volgorde.
Wanneer een medewerker dagelijks aan dezelfde kant van de stal begint, leren kalveren dit patroon herkennen. Zodra ze bekende geluiden horen, weten ze wat ze kunnen verwachten: direct melk of nog even wachten. Die voorspelbaarheid geeft rust.
Wordt op een dag de volgorde gewijzigd, dan doorbreekt dit het opgebouwde verwachtingspatroon. Kalveren die normaal als eerste melk krijgen, moeten dan plotseling langer wachten. Die onverwachte verandering zorgt voor onrust en verhoogt het stressniveau in de groep — met een grotere kans op diarree als gevolg.
Consistentie zit dus niet alleen in vaste voertijden, maar ook in vaste routines en werkwijze.

Wat betekent dit voor uw bedrijf?

De inzichten uit de 24-uursmetingen zijn direct toepasbaar in de praktijk:
Werk met vaste voertijden

• Houd dagelijkse routines zo constant mogelijk
• Beperk verstoring tijdens de nachtelijke rust
• Let op voorspelbaarheid in volgorde van voeren

Kijk in de avond eens bewust naar het groepsgedrag in uw stal. Ligt een groot deel van de kalveren tegelijkertijd rustig te herkauwen? Dan functioneert het ritme goed. Ziet u juist veel onrust of verspreide activiteit, dan kan het zinvol zijn om naar uw dagelijkse routines te kijken.